TRACE OF THE MIDDLE PERSIAN /W/ IN IRANIAN SISTANI DIALECT

Okati, Farideh

doi:10.22034/jsbs.2022.336846.1014

TRACE OF THE MIDDLE PERSIAN /W/ IN IRANIAN SISTANI DIALECT

Document Type : Original Research Article

Author

Farideh Okati

Assistant Professor, English Department, University of Zabol, Zabol, Iran.

10.22034/jsbs.2022.336846.1014

Abstract

The Old and Middle Persian w, although shifted to v in New Persian (NP), is still found in some Iranian languages and some Persian dialects, such as Sistani, Bakhtiari, Roodbari, etc. This study traces the ancient sound w of Middle Persian (MP) in the Sistani dialect (SD). SD is spoken in southeastern Iran in Sistan, where its name comes from the Old Persian Sakastana, and its original name Zarangiana comes from the Old Persian Zranka, ‘Waterland’. The words of Sakzi, the language of Sistan since ancient times, were found in the translation of the old Qorān-e Qods into Persian, the translation in which w can be traced. Sistani has preserved some characteristics of MP, such as initial consonant clusters and long /eː/ and /oː/. The finding of this study is the existence of MP w in Sistani that can be interpreted in different ways: 1- w as an allophone of the phoneme v, which mostly occurs between [o] and the syllable break, 2- w as the phoneme descending from MP and still existing in Sistani, and v as its allophone in some environments, 3- w analyzed as a vowel in the sequence of [ow] forming diphthong [oʊ], 4- w is in the halfway of transition: shift of w to v in some words and still preserved in some other words. However, the shifting process of MP w to v seems not to be yet completed in this dialect, and it is possible to assume Sistani is a stage between MP and NP. The data for the study was gathered from all districts of Sistan, from non-literate and graduate consultants. The pure Sistani words were used as much as possible. Auditory pretest, articulatory/acoustic phonetics examinations, and Wavesurfer/Praat software were used. The method of analysis was adapted from Burquest (2006). The data were transcribed in IPA, and phonemes/allophonic variations were determined by the contrastive method of minimal pairs, analogous, and complementary distribution patterns. This study can be useful for documentation, and reconstruction of the older Iranian languages, and help show the manner of a shift in ancient sounds.

Keywords

Middle Persian

sound w

Sistani dialect

New Persian

چکیده: صد‌ای فارسی باستان و میانه‌ی w اگرچه در فارسی نو (NP) به v تغییر یافته‌است، هنوز در برخی از زبان‌های ایرانی و برخی از گویش‌های فارسی مانند سیستانی، بختیاری، رودباری و غیره دیده می‌شود. این پژوهش به ردیابی صدای باستانی w فارسی میانه (MP) در گویش سیستانی (SD) می‌پردازد. SD در جنوب‌شرقی ایران در سیستان صحبت می‌شود، جایی که نام آن از واژه‌ی Sakastana و نام اصلی آن Zarangiana از فارسی باستان، از واژه‌ی Zranka ،به معنای "سرزمین آب"، گرفته شده‌است. واژه‌های گونه‌ی زبانی سکزی، که از زمان‌های قدیم زبان مردم سیستان بوده‌است، در ترجمه‌ی "قرآن قدس" به فارسی یافت می‌شود.در ترجمه‌ی این قرآن، که از جمله قرآن‌های قدیمی و کهن محسوب می‌شود، صدای w را می‌توان ردیابی کرد. گویش سیستانی برخی از خصوصیات MP مانند خوشه‌های همخوان اولیه و واکه‌های بلند /eː/ و /oː/ را حفظ کرده‌است. یافته‌های این پژوهش وجود صدای w، به جا مانده از MP در گویش سیستانی است که می‌توان آن را به چند روش تفسیر کرد: 1- w به عنوان واجگونه‌ای از واج v که بیشتر بین [o] و وقفه‌ی هجایی (پایان هجا) رخ می‌دهد، 2- w به عنوان واجی که از MP به‌جا‌مانده و همچنان در سیستانی وجود دارد و v واجگونه‌ی ازآن است که در برخی محیط‌ها دیده می‌شود، 3- w به عنوان یک واکه در ترتیب [ow] که می‌تواند واکه‌ی مرکب [oʊ] را تشکیل دهد، 4- w در نیمه‌راه مرحله‌ی تغییر: تغییر w به v فقط در برخی کلمات اتفاق افتاده‌است و همچنان در دیگر کلمات باقی مانده‌است. به هر حال، به نظر می‌رسد روند تغییر و تبدیل صدای w ، از صداهای MP، به v در گویش سیستانی هنوز کامل نشده‌است، و می‌توان سیستانی را مرحله‌ای بین MP و NP فرض کرد. داده‌های پژوهش از تمامی نواحی سیستان، از گویشوان بدون سواد تا فارغ‌التحصیلان دانشگاهی جمع‌آوری گردیده، و تا حد امکان سعی شده‌است از کلمات اصیل سیستانی استفاده شود. پیش‌آزمون شنوایی، آزمون‌های آوایی بیانی/آکوستیک، و نرم افزارهای Wavesurfer/Praat جهت تحلیل استفاده شده‌است. روش تجزیه و تحلیل از Burquest (2006) اقتباس گردیده‌است. داده‌ها در IPA آوانگاری شده‌اند و صورت‌های واج/واجگونه‌ای به کمک الگوهای تمایز، جفت‌های کمینه، قیاس پذیری، و توزیع تکمیلی تعیین گردیده‌اند. این مطالعه می‌تواند برای مستندسازی و بازسازی زبان‌های قدیمی ایرانی مفید باشد و به نشان‌دادن نحوه تغییر آواهای باستانی کمک کند.

کلیدواژه: فارسی میانه، صدای w ، گویش سیستانی، فارسی نو.

Abolghasemi, M. (2013). Dasture tarixiye zabane farsi. Tehran, Samt (in Persian).

Ahangar, A. A. (2003). Toːsif-e Dastgāh-e Vāʤi-ye Guyesh-e Sistāni, Guyesh Shenāsi, Farhangestān-e Zabān va Adab-e Fārsi, dore-ye avval shomāre avval, Tehran, 4-31 (in Persian).

Anonby, E., & Asadi, A. (2014). Bakhtiari studies: Phonology, text, lexicon. Acta Universitatis Upsaliensis.

Barjasteh Delforooz, B. (1996). Dastgāh-e Vāʤi-ye Guyesh-e Sistāni, Majalle-ye Olum-e Ensāni Dāneshgāh-e Sistān va Baluchestān, sāl-e dov-vom shomāre 1, Daneshgah-e Sistan and Baluchestan, Zahedan, Iran, 112-132 (in Persian).

Bearman, P. J., Bianquis, Th., Bosworth, C. E., Donzel, E. Van, Heinrichs, W. P. (2003). ‘Iran, iii. Languages’. The Encyclopaedia of Islam, 425-448. Leiden: Brill.

Bosworth, C. E. (1997). "Sīstān". The Encyclopedia of Islam, New Edition, Vol. IX: San–Sze, 681–685. Leiden, and New York: BRILL.

Burquest, D. A. (2006). Phonological analysis: A functional approach. Dallas: SIL International.

Chyet, M. L. 2003. Kurdish-English Dictionary. Ferhenga Kurmancî-Inglîzî, New Haven: Yale University.

Dusti, M. (2001). Barrasi-ye Toːsifi-ye Sākht Vāʤi, Tasrifi va Eshteqāqi-ye Vāzhe dar Guyesh-e Sistāni Adimi (MA Thesis). Shiraz University (in Persian).

Gryunberg, A. L. (1963). Serstanskiy Dialekt v Serakhse. KSINA 67, 76-86.

International Phonetic Association. (1999). Handbook of the International Phonetic Association. Cambridge: Cambridge University Press.

Korn, A. (2005). Toward a Historical Grammar of Balochi, Wiesbaden: Ludwig Reichert Verlag.

Lazard, G. (1963). Langue des plus anciens monuments de la prose Persane. Paris. Klincksie.

Lazard, G. (1974). Morphology du Verbe dans le Parler Persan du Sistan, Studia Iranica Journal, 13, 65-85.

MacKenzie, D.N. (1990). A Concise Pahlavi Dictionary. Reissue, with corrections. London: Curzon Press.

Mohammadi Khomak, J. (2000). Vāzhe Nāme-ye Sakzi (Farhang-e Loġat-e Sistāni). Tehran: Sorush (in Persian).

Okati, F. (2018). Iranian Sistani Dialect: Practical Phonology and Comparative Analysis with Persian. University of Zabol.

Okati, F., Ahangar, A. A., & Jahani, C. (2009). Fronting of /u/ in Iranian Sistani. Orientalia Suecana, 58, 120-131.

Okati, F., Ahangar, A. A., Anonby, E., Jahani, C. (2010). Natural Phonologi-cal Processes in Sistani Persian of Iran, Iranian Journal of Applied Language Studies, 2(1), 93-120.

Omrani, Gh. (1996). Toːsif-e Vāʤi-ye Guyesh-e Sistān (hoːze-ye markazi-ye shahr-e Zābol) Ι – ΙΙ, Majalle-ye Zabān shenāsi sāl-e sizdahom shomāre-ye avval va dovvom, 70-91, and 106-14 (in Persian).

Ravaqi, A. (1985). Qor’ɑn-e Qods, Kohantarin Bargardɑne Qor’ɑn be Far-si. Mo’assese-ye Farhangi-ye Shahid Mohammad-e Ravaqi. Mashhad: Astane Qods (in Persian).

Roach, P. (2010). English Phonetics and Phonology, A Practical Course. Cambridge: Cambridge University Press.

Sadeghi, A. (1978). Takvin zaban Farsi. Tehran, University of Azad Iran (in Persian).

Schmitt, R. (1995). Drangiana or Zarangiana: Territory around Lake Hamun and the Helmand River in modern Sistan. Encyclopadia Iranica, 534-537.

Seddiqi Nezhad, S. & Motallebi, M. (2018). Motale’e-ye tarikhi-ye se joft ava-ye khas dar gune-ye Roudbari Ghale Ganj Kerman. Zaban-e Farsi va guyesh-ha-ye Irani, 3(1), 5 (in Persian).

Sepanta, S. (1998). Ᾱvāshenāsi-ye Fiziki-ye Zabān-e Fārsi. Esfahan: Golha (in Persian).

Shahnazi, J. (2020). Khanj, a dictionary of Sistani dialect. Tehran: Institute for Humanities & Cultural Studies.

Taheri, E. (2016). Rishe shenasi-ye chand vazhe-ye kohan az guyesh-ha-ye Irani. Zaban-e Farsi va guyesh-ha-ye Irani, 1(1) No. 1, (in Persian).

Weryho, J. W. (1962). Sistani-Persian Folklore. Indo-Iranian Journal 5, Montreal, 276-307.

Windfuhr, G. L. (1989). New Iranian Languages. Compendium Linguarum Iranicarum, 246-250.

Windfuhr, G. L. (2011). Persian grammar. De Gruyter Mouton.

Zomorrodian, R. (1995). Nezam-e ava-i-ye zaban-e Farsi az kohan-tarin rozegar-an ta konon. Majmu’e maghalat-e daneshgah-e Allame Tabatabaei. Tehran, 83, 21-26 (in Persian).