google-site-verification=mPlVZxFT00cp3wt61Vyp9f3WIbemYS89aj4HBoXqnpQ
Document Type : Original Research Article
چکیده: محوطه قلعه رستم II در منطقه اسفندقه، در غرب شهر جیرفت واقع شده است. تعداد زیادی پیکرههای انسانی و جانوری در سطح این محوطه پراکندهاند. این پیکرهها از محوطهای بهدست آمدهاند که چندان بزرگ نیست و تعداد اندکی قطعات سفالی نیز روی سطح آن دیده میشود. در این پژوهش، ۲۰۳ پیکره بهدست آمده از محوطه دستهبندی و سپس تحلیل شدند. این پیکرهها را میتوان در سه گروه کلی جای داد: پیکرههای انسانی، پیکرههای جانوری و ظروف شبیه بشقاب. هرچند این پیکرهها را میتوان در این سه گروه قرار داد، اما کاملاً روشن است که هر سه گروه رابطهای ارگانیک با یکدیگر دارند؛ به این معنا که برخی از پیکرههای انسانی بر روی پیکرههای جانوری سوار شدهاند یا در داخل ظروف قرار گرفتهاند. پیکرههای مطالعهشده دارای سبکی کاملاً انتزاعی بوده و بهصورت نسبتاً ناشیانه ساخته شدهاند. گاهنگاری و کارکرد این پیکرهها دو پرسش اصلی است که در این پژوهش بدان پرداخته شده است. از نظر شکل بدنی، پیکرههای انسانی به دو نوع استوانهای و مستطیلی تقسیم میشوند و عموماً در حالت ایستاده با دستانی رو به بالا ساخته شدهاند. در گروه جانوری، گونههایی چون اسب، گاو، سگ، مار، الاغ، پلنگ و شتر قابل تشخیص هستند. شکل کلی این پیکرهها استوانهای است و معمولاً با دستها، گردنها و پاهای بلند و باریک ساخته شدهاند. گروه سوم شامل ظروفی شبیه بشقاب است که گرچه پیکره محسوب نمیشوند، اما به دلیل پیوند نزدیک با پیکرههای یادشده مورد مطالعه قرار گرفتهاند. این پژوهش در نهایت نتیجه گرفته است که نمیتوان اظهار نظر قطعی درباره گاهنگاری پیکرههای قلعه رستم داشت، اما میتوان آنها را در فاصله میان عصر مفرغ تا پایان هزاره اول پیشازمیلاد قرار داد. به احتمال زیاد این پیکرهها کاربری آیینی داشتهاند.
کلیدواژهها: جیرفت، حوزه هلیلرود، محوطه قلعه رستم، پیکرههای گلی.