google-site-verification=mPlVZxFT00cp3wt61Vyp9f3WIbemYS89aj4HBoXqnpQ
Document Type : Original Research Article
شناخت و تحلیل ریشههای باستانی آداب و رسوم و باورهای مرتبط با آتش در خراسان
چکیده: آداب و رسوم هر ملت، بخشی از میراث ناملموس فرهنگی آن بهشمار میرود و بهترین منبع برای شناخت لایههای پنهان اندیشهها و باورهای تاریخی مردمان آن سرزمین است. این باورها که بخشی از آن امروزه به جا مانده است، گاه ریشههای ژرفی در دوران باستان دارد. یکی از این نمونههای میراث ناملموس را میتوان در نگرش و نگاه به آتش در باورهای مردمی دید. از این رو در این پژوهش، نخست به شناسایی، بررسی و تحلیل آن دسته از باورها و مراسم بجا مانده از گذشته(در یک دهه اخیر) مرتبط با آتش پرداختهایم. برای این منظور گسترة مطالعات خود را شرق و شمال شرق ایران یعنی خراسان قرار دادهایم. در مرحله پسین، به دنبال یافتن ریشههای آن رسم یا باور در منابع و متون کهن ایران باستان و به مطابقت با آنها پرداختهایم. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و روش توصیفی- تحلیلی، مبتنی بر مردم نگاری انجام شده و اطلاعات آن از راه مطالعات کتابخانهای، مشاهدات میدانی، بررسی نمونههای موجود و مصاحبه با افراد مطلع (برخی از مردم محلی یا پژوهشگران این حوزه) گردآوری شده است. یافتههای پژوهش نشان میدهد که بخشی از باورها و مراسم مرتبط با آتش در خراسان امروزه، هر چند در فرم و کارکرد دگرگون شدهاند، اما همچنان ریشههایی قابل شناسایی در متون اوستایی و پهلوی و آیینهای باستانی دارند. با گذر زمان، معنا و فلسفه اولیه علت پدید آمدن این مراسم، نزد کاربران، کمرنگ و فراموش شده و بیشتر جنبه رسم به خود گرفته و به صورت رسومی نمادین تدام یافتهاند.
کلیدواژه: میراث ناملموس; آداب و رسوم; آتش; خراسان